Portugal verliest aan populariteit bij gepensioneerden, die nu massaal voor een nieuwe Europese favoriet kiezen.

Op een bleke winterochtend in Lissabon staan de tafels op het zonnige terras van een café in Graça halfleeg. Een paar jaar geleden hoorde je er Engels, Frans, Zweeds en Duits boven het gerinkel van kopjes. Nu klinkt er weer meer Portugees, en de ober haalt zijn schouders op als je naar de buitenlanders vraagt. “Ze verkopen,” zegt hij. “Ze gaan ergens naartoe waar het goedkoper is.”

Een Brits koppel scrolt op een tablet - niet op woningwebsites voor de Algarve, maar voor een kleine stad waar je tien jaar geleden misschien nog nooit van had gehoord: Valencia.

De droom is verschoven.

Waarom Portugal stilletjes van de lijst met pensioendromen verdwijnt

Wandel door de ooit “expat-bekende” wijken van Cascais of Lagos en je voelt een andere energie. In de etalages van makelaars hangen nog altijd die dromerige appartementen met zeezicht, maar de stickers “Verkocht” blijven langer hangen dan vroeger.

Portugal is niet ineens onaantrekkelijk geworden. De stranden zijn er nog, het licht is nog altijd goud, de wijn blijft goedkoop naar Noord-Europese normen. Er is iets subtielers gebeurd. De rekensom klopt niet meer zo netjes voor gepensioneerden die elke euro omdraaien.

Neem het verhaal van Frank en Linda, een gepensioneerd koppel uit Manchester. Ze verhuisden in 2017 naar de Algarve, aangetrokken door Portugals belastingregime voor Niet-Gewone Ingezetenen (NHR) en de belofte van lage levensduurte. Een tijdlang klopte dat ook: hun pensioen reikte verder, privézorg was betaalbaar en de winter voelde als lente.

Toen veranderden de regels. NHR werd afgebouwd voor nieuwkomers, hun huurverlenging sprong met 30% omhoog en de premies voor de privé-ziekteverzekering kropen met de leeftijd steeds verder omhoog. Hun vrienden begonnen over Spanje te praten, vooral over de oostkust, waar fiscale voorwaarden en het leven in middelgrote steden beter in balans leken. Twee jaar geleden pakten ze hun dozen en staken ze de grens over.

De charme van Portugal is niet verdwenen, maar zijn concurrentievoordeel wel. Vastgoedprijzen schoten omhoog onder druk van toerisme en buitenlandse investeringen. Lonen bleven laag, lokale wrevel groeide en regeringen kwamen voor een lastige keuze te staan. Huurbescherming en wijzigingen in belastingregimes waren thuis politiek populair, maar minder bij gepensioneerden in het buitenland.

Tegelijk biedt de “nieuwe Europese favoriet” voor veel gepensioneerden - uit Duitsland, het VK, Nederland en Frankrijk - ongeveer dezelfde zon, met iets lagere woonkosten, grotere steden en steeds efficiëntere zorgnetwerken. Voor duizenden gepensioneerden is die combinatie ineens moeilijk te negeren.

Waar gepensioneerden dan wél heen gaan – en hoe ze het echt aanpakken

De nieuwe lieveling van veel pensioenforums en Facebookgroepen ligt langs de mediterrane boog: steden als Valencia, Alicante en Málaga in Spanje staan bovenaan verlanglijstjes die ooit voor Faro en Portimão waren. Het patroon is bijna altijd hetzelfde: mensen bezoeken eerst Portugal, worden verliefd en beginnen daarna spreadsheets te vergelijken.

Spanje wint vaak de stille, saaie strijd van de cijfers: meer keuze aan middelgrote steden, goedkopere huren buiten toeristische hotspots en net iets sterkere infrastructuur voor het dagelijkse leven zonder auto. Voor gepensioneerden die nog cultureel aanbod willen, grote ziekenhuizen en een internationale luchthaven binnen 30 minuten, wordt dat detail belangrijker naarmate de jaren vorderen.

Kijk naar wat er ter plaatse gebeurt. In de wijk Ruzafa in Valencia legt een Deense gepensioneerde, Mette, uit waarom ze Portugal volledig oversloeg nadat ze vrienden terug zag verhuizen. “In het begin vonden ze het geweldig,” zegt ze terwijl ze aan een café con leche nipt. “Toen verdubbelde de verhuurder hun huur en veranderde hun belastingsituatie. Die onzekerheid wilde ik niet.”

Ze huurde een klein, licht appartement in een niet-toeristische buurt, sloot zich aan bij een lokale taaluitwisseling en verdeelt haar dagen nu tussen het strand en de markten in de stad. Haar huur ligt nog altijd onder €800 voor een appartement met één slaapkamer, tram naar zee inbegrepen. Ze vond de vibe van Portugal leuker, geeft ze toe, maar ze vond de balans van Spanje beter.

Waarom die verschuiving nu? Deels is het beleid: Portugals fiscale prikkels die ooit gepensioneerden aantrokken, zijn teruggeschroefd, terwijl Spanje en andere landen die van hen stilletjes aanscherpten. Deels is het de onophoudelijke groei van kortetermijnverhuur, die locals en nieuwkomers in een touwtrekwedstrijd over woonruimte duwde.

Er is ook een lifestyle-realiteit. Gepensioneerden jagen niet alleen zon na: ze willen toegankelijke gezondheidszorg, degelijk openbaar vervoer, cultuur die verder gaat dan strandbars, en het gevoel dat ze niet langzaam worden weggeduwd door de volgende golf digitale nomaden. Wanneer mensen het dagelijks leven vergelijken - ziekenhuizen, bureaucratie, prijs van verse voeding, reismogelijkheden - voelt de “nieuwe favoriet” vaak als een veiligere langetermijnkeuze dan een schilderachtige maar oververhitte markt aan de rand van de Atlantische Oceaan.

Hoe toekomstige gepensioneerden hun strategie aanpassen – en wat jij kunt kopiëren

Eén ding is duidelijk: gepensioneerden van vandaag doen veel meer huiswerk dan de eerste golf “Portugalpioniers”. Ze sluiten zich aan bij lokale Facebookgroepen, volgen subreddits op de voet, lezen lange discussies over fiscale woonplaats en toegang tot gezondheidszorg. Daarna bezoeken ze in de winter, niet alleen in mei, om de minder glamoureuze versie van hun droomleven te ervaren.

De slimsten testen nu twee of drie steden over meerdere maanden. Een paar weken in Lissabon, een paar in Valencia, misschien een maand rond Montpellier of in Puglia. Ze houden hun uitgaven bij, noteren hoe makkelijk het is om een arts te zien en letten op hoe veilig het voelt om ’s avonds naar huis te lopen. Minder romantisch, doelbewuster - maar het doet minder pijn dan twee keer verhuizen.

Veel mensen trappen in dezelfde valkuilen. Ze vertrouwen op glossy YouTube-kanalen die huren van €500 vlak bij zee beloven, of gaan ervan uit dat een belastingvoordeel dat voor iemand in 2018 werkte, in 2026 nog bestaat. Ze tekenen lange huurcontracten voordat ze ontdekken hoe luid zomertoerisme kan zijn, of hoe vochtig winters aanvoelen in een ouder stenen huis. We kennen dat moment allemaal: wanneer een droomreis botst met de kleine lettertjes van de realiteit.

De vriendelijkere aanpak is accepteren dat je eerste keuze kan evolueren. Reken stijgende verzekeringskosten mee naarmate je ouder wordt, en negeer niet hoe vermoeiend het kan zijn om ver van grote ziekenhuizen te wonen. Eerlijk is eerlijk: niemand doet dit elke dag - met spreadsheets en indexen voor levensduurte - maar één stevig weekend rekenen kan jaren frustratie besparen.

Pensioenplanners en relocatieconsulenten klinken steeds minder als cheerleaders en steeds meer als voorzichtige vrienden.

“Portugal is nog altijd prachtig,” zegt een Franse relocatieadviseur in Madrid, “maar de gouden tijd van makkelijke deals voor buitenlandse gepensioneerden is voorbij. Vandaag heb je een plan B nodig, en soms een plan C.”

Ze stellen vaak een eenvoudige mentale checklist voor vóór je een nieuwe pensioenhub kiest:

• Vergelijk minstens twee landen, niet alleen steden op Instagram.
• Check de huidige belastingregels voor buitenlandse pensioenen, niet de blogposts van vorig jaar.
• Bezoek buiten het hoogseizoen en verblijf in een normale woonwijk.
• Breng ziekenhuizen in kaart, niet alleen stranden en restaurants.
• Praat met locals, niet alleen met andere expats.

Een nieuwe kaart voor de Europese pensioendroom

Het verhaal dat Portugal wat glans verliest, is geen tragedie. Het is een teken dat de oude manier om een pensioenparadijs te kiezen - verliefd worden op vakantie, snel kopen, later wel aanpassen - stilletjes aan het uitsterven is. Gepensioneerden gedragen zich meer als migranten dan als toeristen, en wegen bureaucratie, zorg, politiek en gemeenschap even zorgvuldig af als ze vroeger het zeezicht afwogen.

Portugal zal zijn trouwe fans behouden, vooral zij die vóór de grote verschuivingen kwamen en echte wortels sloegen. Maar de voorhoede van nieuwe aankomsten buigt al richting andere kusten, andere talen, andere koopjes. De titel “beste plek om met pensioen te gaan” is fragieler en meer betwist dan ooit.

De echte vraag is misschien niet “Portugal of Spanje?”, maar iets persoonlijkers: wat voor ouderdom wil je leven, en wat ben je écht bereid daarvoor in te ruilen? Deel dat antwoord met iemand die dicht bij je staat, en de kaart van Europa ziet er ineens heel anders uit.

Kernpunt	Detail	Waarde voor de lezer
Portugals voorsprong is afgezwakt	Stijgende woonkosten en minder fiscale voordelen voor buitenlandse gepensioneerden	Helpt je verouderde aannames vermijden bij het plannen van een verhuis
Nieuwe favorieten komen op	Mediterrane steden met zon, infrastructuur en stabielere kosten	Geeft alternatieven voorbij de klassieke Algarve-droom
Onderzoek wint van romantiek	Meerdere steden testen, zorg en belastingen vooraf checken	Verkleint het risico op dure, stressvolle verhuizingen later in het leven

FAQ:

• Vraag 1 Is Portugal na de belastingwijzigingen nog een goede plek om met pensioen te gaan?
  Voor sommige mensen wel. Als je lifestyle, taal en cultuur belangrijker vindt dan pure besparing, kan Portugal nog altijd als een goede keuze voelen. Maak wel opnieuw de berekening met actuele cijfers voor belasting, huur en gezondheidszorg vóór je je vastlegt.
• Vraag 2 Welk Europees land neemt Portugals plek in als topkeuze voor pensionering?
  Spanje is momenteel de grootste winnaar, vooral steden als Valencia, Alicante, Málaga en sommige binnenlandse regio’s met lagere huren en sterke infrastructuur.
• Vraag 3 Wat duwde gepensioneerden de voorbije jaren weg uit Portugal?
  Vooral stijgende vastgoedprijzen, minder fiscale voordelen voor buitenlandse pensioentrekkers en toenemende spanning rond wonen door massatoerisme en kortetermijnverhuur.
• Vraag 4 Hoe lang moet ik in een stad verblijven vóór ik beslis om er met pensioen te gaan?
  Veel adviseurs raden minstens één volledige maand buiten het hoogseizoen aan, en idealiter ook een winterverblijf, om kosten, weer en het dagelijkse leven te begrijpen zonder vakantiefilter.
• Vraag 5 Wat is de eerste stap om te kiezen tussen Portugal en zijn nieuwe rivalen?
  Bepaal je prioriteiten: toegang tot zorg, budget, klimaat, taal, cultureel leven. Maak daarna een shortlist van 2–3 steden in verschillende landen en vergelijk ze op basis van echte, actuele kosten in plaats van online mythes.